สัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ ประจำปี 2569
เด็กสุขใจ ปลอดภัย เข้มแข็ง
การส่งเสริมสุขภาพจิตและป้องกันความรุนแรงในเด็กและเยาวชน
ความเป็นมา
คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้วันที่ 1–7 พฤศจิกายนของทุกปี เป็น สัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 เป็นต้นมา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นให้สังคมไทยตระหนักถึงความสำคัญของสุขภาพจิต และส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการดูแลซึ่งกันและกัน
ความรุนแรงในเด็กและเยาวชนมิใช่ปัญหาที่เกิดขึ้นเฉพาะขณะเกิดเหตุ แต่เป็นผลจากปัจจัยเสี่ยงและปัจจัยคุ้มครองที่เชื่อมโยงกันหลายระดับ ทั้งตัวเด็ก ความสัมพันธ์กับเพื่อนและผู้ใหญ่ บรรยากาศและระบบของโรงเรียน บรรทัดฐานของสังคม ตลอดจนนโยบายและบริการที่รองรับ การป้องกันจึงต้องขยับไปสู่การป้องกันเชิงรุกตั้งแต่ต้นน้ำ เพื่อลดปัจจัยเสี่ยง เสริมสร้างปัจจัยคุ้มครอง สร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย และเชื่อมต่อความช่วยเหลือก่อนปัญหาจะทวีความรุนแรง
กรมสุขภาพจิตจึงกำหนดแนวคิดหลักในการจัดงานสัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ ประจำปี 2569 ภายใต้แนวคิด “เด็กสุขใจ ปลอดภัย เข้มแข็ง” มุ่งสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยจากความรุนแรง ควบคู่กับการเสริมทักษะและพลังใจให้เด็กดูแลตนเอง อยู่ร่วมกับผู้อื่นเป็น และขอความช่วยเหลือได้ โดยมีครอบครัว โรงเรียน ชุมชน และระบบบริการร่วมกันดูแลและเชื่อมต่อความช่วยเหลืออย่างต่อเนื่อง
วัตถุประสงค์
- 1ส่งเสริมเด็กและเยาวชน ให้รู้เท่าทันความรุนแรง ดูแลใจ อยู่ร่วมกับผู้อื่นเป็น และขอความช่วยเหลือได้
- 2เสริมศักยภาพครอบครัวและผู้ดูแล ให้รับฟัง สังเกต คุ้มครอง และเชื่อมต่อความช่วยเหลือได้
- 3ส่งเสริมโรงเรียนให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยและเอื้อต่อสุขภาพจิต มีระบบช่วยเหลือ ส่งต่อ และติดตามอย่างต่อเนื่อง
- 4สร้างการมีส่วนร่วมของสังคม ให้ไม่เพิกเฉยต่อความรุนแรง และร่วมสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยสำหรับเด็กและเยาวชน
เป้าหมายสูงสุด
“เด็กสุขใจ”
เด็กสุขใจคือภาพปลายทางที่มุ่งให้เด็กและเยาวชนเติบโตอย่างมีความสุข รู้สึกว่าตนเองมีคุณค่า ได้รับความรักและการยอมรับ มีความสัมพันธ์ที่ดี และมีโอกาสเรียนรู้และใช้ชีวิตตามวัย ทั้งที่บ้าน โรงเรียน ชุมชน และโลกออนไลน์ โดยมีความปลอดภัยและความเข้มแข็งทางใจเป็นพื้นฐานสำคัญ
สุขใจ ไม่ได้หมายถึงการไม่มีความทุกข์ แต่หมายถึงการที่เด็กสามารถเรียนรู้ เติบโต และเผชิญความยากลำบาก โดยมีคนรับฟังและได้รับการสนับสนุนอย่างเหมาะสม
การมุ่งสู่เป้าหมายดังกล่าวดำเนินควบคู่กันสองด้าน ได้แก่ การสร้างความปลอดภัย และการเสริมความเข้มแข็งทางใจ ผ่านความร่วมมือของเด็กและเยาวชน ครอบครัว โรงเรียน และสังคม
ด้านที่ 1ปลอดภัย
มุ่งให้เด็กและเยาวชนได้รับการปกป้องจากความรุนแรง การละเมิด และภัยคุกคามในทุกพื้นที่ของชีวิต มีครอบครัวและโรงเรียนที่ไม่ใช้ความรุนแรง มีช่องทางแจ้งเหตุที่ปลอดภัย และมีผู้รับผิดชอบคุ้มครอง จัดการเหตุ และติดตามเพื่อป้องกันการเกิดซ้ำ โดยไม่ปล่อยให้เด็กต้องรับผิดชอบต่อความปลอดภัยเพียงลำพัง
ด้านที่ 2เข้มแข็ง
มุ่งเสริมให้เด็กและเยาวชนรู้เท่าทันอารมณ์ เห็นคุณค่าในตนเอง มีความสัมพันธ์ที่ดี มีทักษะรับมือกับปัญหาตามวัย และขอความช่วยเหลือได้ โดยมีผู้ใหญ่พร้อมรับฟังและมีระบบช่วยเหลือที่เข้าถึงได้ ความเข้มแข็งทางใจจึงไม่ใช่การอดทนหรือแก้ปัญหาเพียงลำพัง แต่เป็นการมีทั้งทักษะของตนเองและแรงสนับสนุนจากคนรอบตัว
ประเด็นสื่อสาร 4 ระดับรอบตัวเด็ก
“รู้ทัน ป้องกัน บอกได้”
รู้จักความรุนแรงและความไม่ปลอดภัย รู้สิทธิของตนเอง ไม่ทำร้าย ไม่ร่วม ไม่ซ้ำเติม และเมื่อรู้สึกไม่ปลอดภัยให้บอกผู้ใหญ่ที่ไว้วางใจ โดยไม่ต้องรับมือปัญหาเพียงลำพัง
“รู้ใจ ดูแลใจ ขอความช่วยเหลือเป็น”
รู้จักอารมณ์และคุณค่าตนเอง จัดการปัญหา อยู่ร่วมกับผู้อื่น และขอความช่วยเหลือเมื่อจำเป็น
“เติบโตอย่างปลอดภัย เมื่อผู้ใหญ่เข้าใจเด็ก”
เลี้ยงดูและสร้างวินัยโดยไม่ใช้ความรุนแรง เป็นแบบอย่างของความสัมพันธ์ที่ดี รับฟังและคุ้มครองเมื่อเด็กมีความเสี่ยง พร้อมร่วมกับผู้เกี่ยวข้องดูแลไม่ให้เกิดเหตุซ้ำ
“ฟังให้เป็น เห็นความเปลี่ยนแปลง พร้อมช่วยเหลือ”
รับฟัง สังเกตความเปลี่ยนแปลง และเชื่อมต่อความช่วยเหลืออย่างต่อเนื่อง
“โรงเรียนปลอดภัย ไม่ยอมรับความรุนแรง”
มีกติกาและมาตรการคุ้มครองเด็ก ลดพื้นที่เสี่ยง มีช่องทางแจ้งเหตุที่ปลอดภัย ผู้รับผิดชอบชัดเจน และระบบ รับแจ้ง–ประเมิน–คุ้มครอง–จัดการ–ติดตาม เพื่อป้องกันเหตุซ้ำ
“สร้างเด็กใจเข้มแข็ง มีคนรับฟัง มีระบบช่วยเหลือ”
พัฒนาทักษะดูแลใจ สร้างพื้นที่ปลอดภัยและความสัมพันธ์ที่ดี พร้อมระบบช่วยเหลือ–ส่งต่อ
“ความรุนแรงป้องกันได้ สังคมไม่เพิกเฉย”
ชวนทุกคนสังเกตความทุกข์ใจหรือความไม่ปลอดภัยตั้งแต่เนิ่น ๆ ไม่ตีตราหรือซ้ำเติม สื่อสารอย่างรับผิดชอบ ลดความโดดเดี่ยว และร่วมกันเชื่อมเด็กเข้าสู่ความช่วยเหลือ
“เด็กทุกคนมีคุณค่า มีพื้นที่ยืน และมีคนพร้อมช่วย”
สร้างการยอมรับ ความหวัง ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง และความมั่นใจในการขอความช่วยเหลือ
สื่อ Infographic ชุด “เด็กสุขใจ ปลอดภัย เข้มแข็ง”
แนวทางการขับเคลื่อน
กรมสุขภาพจิตขับเคลื่อนการรณรงค์ “เด็กสุขใจ ปลอดภัย เข้มแข็ง” ผ่านศูนย์สุขภาพจิต โรงพยาบาลจิตเวช และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ โดยบูรณาการการดำเนินงานใน 4 ระดับ ได้แก่ เด็กและเยาวชน ครอบครัว โรงเรียน และสังคม และเปิดให้แต่ละพื้นที่ออกแบบกิจกรรมให้เหมาะสมกับบริบทและปัญหาของพื้นที่
เป้าหมายสำคัญ คือ เด็กและเยาวชนเติบโตอย่างสุขใจ บนพื้นฐานของความปลอดภัยในทุกพื้นที่ของชีวิตและความเข้มแข็งทางใจ โดยมีคนรับฟัง มีคนพร้อมช่วย และได้รับความช่วยเหลืออย่างเหมาะสมและทันท่วงทีเมื่อจำเป็น
ดาวน์โหลดและข่าว
Concept Paper
สัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ ประจำปี 2569 “เด็กสุขใจ ปลอดภัย เข้มแข็ง”เอกสารแนวคิดและสื่อ Infographic ทั้งชุด ผ่าน Google Driveข่าวและบทความสัปดาห์สุขภาพจิต 2569
รวมทุกโพสต์ที่เกี่ยวข้องกับงานสัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ ประจำปี 2569 ของศูนย์สุขภาพจิตที่ 7
Concept Paper สัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ 2569
แนวคิด “เด็กสุขใจ ปลอดภัย เข้มแข็ง” ฉบับเต็ม (PDF)
สายด่วนสุขภาพจิต 1323
ปรึกษาปัญหาสุขภาพจิต ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง
ที่มา: Concept Paper สัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ ประจำปี 2569 กรมสุขภาพจิต · สื่อ Infographic โดย สำนักความรอบรู้สุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต







